VKMO - Katholiek Netwerk

Praktijk | De praktijk van Hub Vossen


De goede samenleving omvat iedereen. Althans, dit zou zo moeten zijn. De realiteit is vaak weerbarstiger. Veel mensen in onze maatschappij vallen buiten de boot en leven een anoniem bestaan. Eenzaamheid en uitsluiting zijn aan de orde van de dag.  Toch zijn er ook mensen die juist deze mensen wél actief bij de samenleving betrekken. Een plaats waar dit bij uitstek gebeurt is de diaconie. Hub Vossen vertelt als Aalmoezenier van Sociale Werken over zijn ervaringen.

   


Als Aalmoezenier van Sociale Werken begeleid en adviseer ik diaconale werkers en bestuursleden van sociaal-maatschappelijke projecten. Dit doe ik in Limburg. In mijn werk hoor ik veel verhalen over eenzaamheid, vaak in het verborgene. Zeker in bepaalde regio’s van Limburg zijn er velen die het gevoel hebben uitgerangeerd te zijn en niet meer mee te tellen. Met alle gevolgen van dien voor hun eigenwaarde. Schrijnend zijn de verhalen van gezinnen die al drie generaties lang leven van een bijstandsuitkering. Kans op verandering is klein door een hun lage opleidingsniveau, waardoor reële kansen op de arbeidsmarkt zeer gering zijn.

Een van de werkers omschreef de contacten die zij in haar werk dagelijks tegenkomt ooit als volgt: ‘Het gaat om mensen die door allerlei oorzaken en omstandigheden moeilijk contact  leggen. De redenen hiervoor zijn divers: vaak spelen psychische stoornissen een rol. Maar er zijn ook andere oorzaken als verslaving aan drank en drugs, of chronische ziekten die de dagelijkse gang van zaken erg beperken. Weer anderen hebben een gat in hun hand en kunnen niet geld omgaan, met alle gevolgen van dien. De schaamte die veel mensen voelen en de pesterijen van anderen vergroten hun isolement.’ Maar dit is niet het hele verhaal: er zijn ook veel mensen die proberen hun eigen situatie te doorbreken. Ze zijn vechtlustig en gebruiken hun creativiteit om veranderingen te bewerkstelligen.

In de begeleidingsgesprekken met mij komen regelmatig indringende vragen op tafel: ‘heeft het werk van een straatpastor wel zin?’, of ‘wat haalt het uit?’ Soms is het vechten tegen de bierkaai. Allerlei zakelijke wetten en regeltjes van overheidswege geven je de indruk dat mensen worden afgeschreven. Voor de verantwoording worden behaalde meetbare resultaten steeds belangrijker. Dit bemoeilijkt het werk.
Ondanks dat zijn veel diaconale werkers en pastores toch vasthoudend, gedreven en trouw. Keer op keer luisteren ze naar levensverhalen en lopen zij met mensen samen op, op zoek naar nieuw perspectief. Missionair-diaconale werkers geven geregeld aan hun werk vol te houden door de veerkracht die ze zien bij de mensen waarmee ze in gesprek zijn.

Diaconaal werk brengt een hoop moeilijke vragen met zich mee. Waar leg je bijvoorbeeld je grenzen als het aankomt op het nemen van verantwoordelijkheid? Hoeveel verantwoordelijkheid dragen mensen zelf, en waar ligt het punt dat je verantwoordelijkheden over gaat nemen? Het is voortdurend schipperen tussen het ontlasten van mensen en het stimuleren van hun eigen zelfredzaamheid en kracht. In dit proces proberen diaconaal werkers dichtbij mensen te staan. Ze helpen hen, ze zijn aanwezig en luisteren naar de verhalen van mensen in de marge.