PDF PDF Print

Subsidiariteit: samen bouwen aan de toekomst

Ieder mens telt. Ieder mens heeft bijzondere talenten. Ieder mens weerspiegelt iets van zijn Schepper. Deze uitgangspunten van het katholiek sociaal denken hebben ook gevolgen voor de vraag hoe je dingen in de samenleving organiseert.

 

Mensen zijn niet alleen geroepen om de plannen van projectontwikkelaars, ambtenaren en politici voor een goede samenleving klakkeloos te ondergaan. Ieder mens is geroepen om zijn of haar eigen unieke bijdrage te leveren en zo zijn eigen leven en ons gezamenlijk leven vorm te geven.

 

Hoe besluit je nu wie ergens mee begint of waar de verantwoordelijkheden liggen? Het katholiek sociaal denken gebruikt hiervoor het subsidiariteitsbeginsel. Dit is een beginsel dat stelt dat de verantwoordelijkheden zo dicht mogelijk neergelegd moeten worden bij de mensen die het aangaat. Wat mensen zelf kunnen doen, mag door niemand anders uit handen worden genomen. Maar als mensen het echt niet redden, dan moet een hogere, beter uitgeruste, instantie bijspringen. Het werd voor het eerst geformuleerd door paus Pius XI in 1931 in de rondzendbrief Quadragesimo Anno.

 

In het subsidiariteitsbeginsel zien we hoe ieder mens aangesproken wordt om zijn talenten te benutten. Daardoor bloeit hij of zij niet alleen zelf op, maar ook de bredere gemeenschap. De ene keer zal het betekenen dat buurtbewoners niet naar de gemeente kijken om een probleem in de wijk op te lossen, maar samen aan de slag gaan. Een andere keer kan het betekenen dat de regering een verantwoordelijkheid aan de Europese Unie afstaat omdat ons land een probleem niet alleen kan oplossen.

 

Een belangrijke vooronderstelling bij dit beginsel is dat mensen van nature sociale wezens zijn. Zij leven als personen in gemeenschap. Zij proberen hun eigen leven vorm te geven als een goed leven en dat doen ze samen met anderen. Sociaal zijn is daarbij niet iets wat afgedwongen wordt door overheid en wet. Integendeel, overheid en wet zijn uitdrukking van de sociale natuur van de mens. Of, zoals de Franse filosoof Jacques Maritain (1882-1973) het formuleerde: de mens is er niet voor de Staat, de Staat is er voor de mens.

Lees verder:

 

VKMO - Katholiek Netwerk | Walpoort 12 | 5211 DK | ’s-Hertogenbosch | 073 6134140 | E-mail