PDF PDF Print

Het visioen van CNV Vakcentrale, door Jaap Smit



Geen koopkracht maar leefkracht

Door Jaap Smit, voorzitter CNV

www.cnv.nl

 

Het gebrek aan een gezamenlijk visioen in onze samenleving laat zich het beste zien in het afbreken van de onderlinge solidariteit. Iedereen lijkt zich terug te trekken op zijn eigen belangen. Als je bijvoorbeeld kijkt naar de discussie rond het pensioenakkoord, dan zie je dat er een polemische discussie tussen generaties ontstaat, tussen verschillende groepen in de samenleving. Die polemiek kan alleen stoppen door een compromis: het overstijgen van je eigen deelbelang dat daardoor ten opzichte van het totaal in gewicht afneemt. Ons land bestaat uit het sluiten van compromissen en samenwerking. Dat betekent dat het glas nooit helemaal  vol is, maar ook nooit helemaal leeg mag zijn. Genoegen nemen met een half vol glas, of een gedeeld gevuld glas, die bereidheid neemt af. Dat betekent een verdergaande polarisatie en het tegenover elkaar staan van verschillende groepen.

 

Dat roept meteen de vraag op welke actie die beweging kan neutraliseren. Het begint ermee door onophoudelijk te wijzen op het feit dat de samenleving niet gediend is als de bereidheid tot een compromis niet meer bestaat,. De kern van het probleem is dat we moeten weten dat we een samenleving zijn waarin we met elkaar te maken hebben, of we dat nou leuk vinden of niet. En in die constellatie moeten we bereid zijn om niet exclusief vanuit ons eigenbelang te denken en te handelen. Het inclusief kijken naar het gezamenlijk belang, dat moet hersteld worden.

 

Niet lang geleden was ik in Indonesië. Als je zo’n reis maakt, raak je altijd weer geschokt door de armoede. Het is een ongelooflijk mooi land, waar dingen ongeorganiseerd zijn. In vergelijking is ons land overgeorganiseerd. Maar als je ziet hoe mensen daar het hoofd boven water moeten houden, moeten improviseren. En dat zoen ze op indrukwekkende wijze. Daar telt niet het individu maar de gemeenschap. Je lost met elkaar problemen op. Familie, gezin, de groep waar je bij hoort staat boven het individu. En ja, het helpt zeer als je kunt accepteren dat dingen soms anders lopen dan je gepland hebt.

 

Terug naar Nederland. Inclusief denken kun je niet opleggen. Het begint met het bewustzijn dat exclusief denken aan je eigenbelang hét probleem van onze samenleving is. Om dat bewustzijn tot leven te wekken, hebben we mensen nodig die inspirerend vertellen wat het betekent om een samenleving te zijn. Daar hoort een politiek bij die zich niet laat meeslepen door de waan van de dag, maar met een consistent ethisch verhaal naar buiten durft te komen en daarmee mensen weet te binden. We hebben geen politici nodig die populaire beslissingen nemen, we hebben politici nodig die noodzakelijke beslissingen nemen. Beslissingen die niet altijd even prettig zijn, maar die wel uit te leggen zijn . Wat nodig is, is leiderschap met visie. En met visioenen.

 

Dat visioen, wat voor samenleving levert dat op? We zijn zo ongelooflijk op de economie en de financiële toestanden gefixeerd, alles wordt vertaald in procenten, centen, en koopkracht. We moeten ook eens nadenken over leefkracht, het gaat niet alleen over materiële zaken, maar ook om immateriële zaken. Het gaat ook om waarden, over het gemeenschappelijk verhaal dat we met elkaar delen. Over vrijheid die grenzen heeft, bakens waarmee je de samenleving inricht. We leven in een samenleving waarin we ons over van alles en nog wat opwinden, maar de verantwoordelijkheid leggen we per definitie altijd bij een ander neer. We zijn ons niet bewust dat samenleven alleen maar kan als je je eigen verantwoordelijkheid draagt en je eigen bijdrage levert. Dat is de sleutel naar een samenleving vol leefkracht van onderlinge solidariteit.


 

VKMO - Katholiek Netwerk | Walpoort 12 | 5211 DK | ’s-Hertogenbosch | 073 6134140 | E-mail