VKMO - Katholiek Netwerk

Visies & Visioenen | Het visioen van de Stichting Carmelcollege, door Ton Thomassen

Waardegericht leren

Door Ton Thomassen, Lid CvB Stichting Carmelcollege

www.carmel.nl

 

Een school is meer dan alleen maar schoolvakken, cijfers en cognitie. Onze scholen zijn bijzondere scholen. Ons onderwijs is expliciet gericht op de ontplooiing van alle mensen en heel de mens. Wij geven aandacht aan zingevingvraagstukken.

Wij stellen de zorg voor de mens (leerlingen en medewerkers) centraal. Niet alleen bij onze primaire taak: het aanbieden van bijzonder voortgezet onderwijs, maar ook bij het scheppen van noodzakelijke randvoorwaarden voor dat onderwijs. Deze zorg biedt ruimte voor en nodigt uit tot eigen inzet en verantwoordelijkheid van iedereen! De zorg voor de mens draagt zo bij aan humanisering en ontwikkeling van individu en school.


Waar het om gaat is de pedagogische dimensie vorm en inhoud te geven. De basis van dit onderwijs is dat ieder mens een waarderende persoonlijkheid is. Wie we ook zijn, ieder van ons kent waarde toe aan alles wat we zien, horen of beleven. Iets is mooi of lelijk, goed of slecht. Op deze wijze voorzien we ons handelen, denken en argumenteren van een fundament, omdat we aan onze waarden ook normen ontlenen. Binnen het perspectief van waardegericht leren hebben we leerlingen voor ogen die groeien in de vaardigheid om te reflecteren over de eigen waarden en die van anderen. Want wie dat kan, heeft de kracht om voorbij het eigen standpunt te zien. En daardoor respect op te brengen voor de waarden van anderen – ook als hij zichzelf daarin niet herkent.

Waardegericht leren kunnen we daarom ook niet beperken tot lessen levensbeschouwing of een enkel project. Iedereen binnen de school kan hier zijn bijdrage aan leveren. Gebruikmaken van de eigen ervaringen in betekenisvolle situaties en op die manier bij anderen die waarden oproepen, inclusief de gevoelens en betrokkenheid die daarbij horen.

Het gaat ook over het nemen van eigen verantwoordelijkheid voor de omgeving. Het gaat over het voelen en nemen van sociale verantwoordelijkheid. Het oprichten van scholen zoals Stichting Carmelcollege sinds 1923 deed is een voortreffelijk voorbeeld van het nemen van maatschappelijke verantwoordelijkheid.

 

Voor de problemen van de toekomst kunnen we kinderen en jongeren niet de benodigde oplossingen meegeven. Maar we kunnen we wel leren om op een bepaalde manier te denken, om samen te werken en samen te leven, zodat ze later in staat zijn om op een zinvolle en effectieve manier de problemen van hun tijd te tackelen.

 

Voor onze medewerkers zijn wij op zoek naar volwassen arbeidsverhoudingen. Met elkaar samen nadenken hoe het anders en beter kan. Volwassen arbeidsverhoudingen bestaan niet uit een cafetariamodel, waar werknemers hun arbeidsvoorwaardenpakket (deels) zelf kunnen samenstellen. Ook worden volwassen arbeidsverhoudingen uiteindelijk niet ingevuld door betere voorwaarden voor scholing of doorgroei in salaris. Dit zijn verbeteringen, veranderingen van de eerste orde.

Een echte transformatie in het denken over de verhouding tussen werkgever en werknemer is hiermee echter niet bereikt. Een transformatie betekent een perspectief- of paradigmawisseling. Een paradigma is bijvoorbeeld dat het management uiteindelijk toch bepaalt hoe het er in een school aan toegaat (vanuit een machtspositie). Een paradigmawisseling is dat onderwijsmensen zelf verantwoordelijkheid nemen voor de inhoudelijke inrichting van het onderwijs, waarbij het management verantwoordelijkheid neemt om dit binnen kaders te faciliteren: een gedeelde verantwoordelijkheid gebaseerd op samenwerking en vertrouwen en een leerling-gerichte oriëntatie. Geen geringe uitdaging dus, zo’n dialoog met de medewerkers. Nu vraagt ze vooral om de ontwikkeling van een professionele visie op de vraag hoe we het onderwijs kwalitatief goed kunnen houden, gelet op de veranderende omstandigheden op de arbeidsmarkt. Deze visie vormt de basis om het werken in het onderwijs voor huidige en toekomstige werknemers aantrekkelijk te houden. Het begint met het zoeken naar condities waarin goede werknemers behouden kunnen worden. En waarmee zij ambassadeurs kunnen worden voor het werven van nieuwe collega’s. Het eindigt met verbeterde opbrengsten van het onderwijs en een levenlang waardegericht leren.