VKMO - Katholiek Netwerk

Visies & Visioenen | Het visioen van Actioma, door Tine Ansems



Dienstbaar denken en de kracht van onderaf belonen

Door Tine Ansems, directeur Actioma

www.actioma.nl

 

Inleiding

Actioma is de koepel van  instellingen voor katholiek maatschappelijk activeringswerk. Deze werksoort heeft als doel op te komen voor de belangen van kwetsbare mensen en sociale uitsluiting tegen te gaan. Dit doet het maatschappelijk activeringswerk (ma-werk) door het vinden, binden en toerusten van vrijwilligers en hen in projecten en activiteiten te verbinden met kwetsbaren om hen zo te helpen hun zelfredzaamheid te versterken. Hierbij ontvangt het ma-werk veel signalen over hoe het mis gaat bij allerlei vormen van hulpverlening.

 

Mensen in de knel

Aan mensen in de knel wordt in de beweging naar de civil society steeds meer gevraagd de eigen oplossing voor hun problemen te formuleren, te organiseren en als ze die oplossing zelf niet kunnen uitvoeren, hulp aan te vragen.

We zien vaak dat de voor hen meest logische en praktische oplossing niet aansluit bij het bestaande aanbod van maatschappelijke organisaties, onderwijs en overheden;

Hierdoor raken deze mensen hun lef en creativiteit kwijt en gaan zij hun problemen en gewenste oplossingen formuleren aan de hand van het bestaande, beschikbare en volgens de regels toegestane oplossingen.

 

Oplossing?

Vooral bij zogenaamde multi-problem personen en gezinnen heeft dit een sterk vertragende en kostenverhogende werking. Daarbij leidt de hulp eerder tot schijnoplossingen dan tot een houdbare oplossing. Het afstemmen van de hulpverlening, het benodigde inkomen, passende huisvesting en onderwijs van de kinderen, vergt voor de personen en gezinnen onbegrijpelijk veel discussie, plannen maken, veranderen van plannen en evaluatie. Terwijl ze zelf een eenvoudigere aanpak voor ogen hadden, waarbij ze dachten meer regie over hun eigen leven te houden.

Zo leren ze het wel af op zoek te gaan naar hun eigen kracht en passen zij zich aan door apathisch te worden of in verzet te gaan. Hierdoor wordt het oplossingsproces nog meer vertraagd, stijgen de kosten, daalt het gevoel van eigenwaarde en het levensgeluk is steeds moeilijker te vinden. We zien zelfs dat gezinnen of personen bij wie het probleem in eerste instantie enkelvoudig was, in de loop der jaren afglijden naar de status van ‘multi-problem’.

 

Dienstbaar denken!

De oplossing ligt in een omslag van denken bij overheden, maatschappelijke organisaties en onderwijs. Namelijk van aanbodgericht denken naar dienstbaar denken. Deze twee hoeven niet in tegenspraak te zijn, maar dienstbaar denken zou hierin wel voorop moeten staan. Daarbij moeten organisaties niet in eerste instantie bedenken waar ze goed in zijn, waardoor ze hun subsidie kunnen behouden of vergroten of hun mensen aan de slag kunnen houden (als goed werkgever). Er zal met de persoon, het gezin (ook de kinderen laten meepraten) bekeken moeten worden hoe de knelpunten nu en op de langere termijn echt kunnen worden opgelost. De hulpverlener  moet bindende adviezen kunnen geven aan overheid, justitie, onderwijs en andere hulpverleners om de boel op de rails te krijgen en te houden.

Daar is veel vertrouwen voor nodig tussen instanties en overheden. Werkers moeten de vrijheid voelen de gebaande wegen los te laten en nog ongebaande wegen in te slaan, ten dienste van die mens in de knel.

 

Logisch, praktisch, budgettair

Logisch denken eerst, praktisch denken als tweede, budgettair denken tenslotte. Bij dat laatste tekenen we aan dat zeker in multi-problemsituaties het denken over de kosten, organisatie- en gezinsoverschrijdend dient te zijn. Reken niet alleen uit wat een casemanager die drie keer per week langskomt kost, maar ook wat deze zal besparen op de verwachte ziektekosten, overlast en andere hulpverlening. Niet met cijfers achter de komma, maar gewoon met gezond verstand. Tot slot: kosten besparen is mooi, maar het verhogen van de levensvreugde is beter. Dienstbaar denken zal de kracht van onderaf stimuleren.